Milton Caniff’s creaties 'Terry and the Pirates' (1934-1946) en 'Steve Canyon' (1947-1988) zijn beide mijlpalen in de stripgeschiedenis. Hoewel hij de laatste strip Steve Canyon bijna veertig jaar lang schreef en tekende, is het Terry die de grootste impact op de stripgeschiedenis heeft gehad.
Caniff was de eerste die werkelijk realistische en gelaagde stripfiguren creëerde, wier persoonlijkheden zich in de loop der jaren ontwikkelden. Zijn strips staan bekend om hun spannende, actievolle verhalen die zich vaak afspelen op exotische locaties. Maar hij verloor nooit het menselijke aspect uit het oog, wat zijn series een enorme schare fans opleverde. Met zijn effectieve gebruik van zwart-wit inkt en evenwichtige emoties verdiende hij terecht de bijnaam "de Rembrandt van de strip".
Na zijn afstuderen in 1930 begon Caniff bij de Columbus Dispatch, waar hij samenwerkte met de bekende cartoonisten Billy Ireland en Dudley Fisher. Zijn baan werd echter tijdens de Grote Depressie opgeheven. Caniff vertelde later dat hij twijfelde of hij een carrière als acteur of als cartoonist zou nastreven, en dat Ireland tegen hem had gezegd: "Blijf bij je inktpotten, jongen, acteurs hebben geen vast inkomen."
In 1932 verhuisde Caniff naar New York City om een baan als tekenaar aan te nemen bij de Features Service van Associated Press. Hij deed een aantal maanden algemene tekenopdrachten en tekende de stripverhalen Dickie Dare en The Gay Thirties, waarna hij in september 1932 een stripverhaal genaamd Mister Gilfeather overnam toen Al Capp ermee stopte.
In juli 1933 begon Caniff met een avonturenstrip, Dickie Dare, beïnvloed door series als Flash Gordon en Brick Bradford. Het gelijknamige hoofdpersonage was een jongeman die zichzelf in dromen meesleepte in avonturen met literaire en legendarische figuren als Robin Hood, Robinson Crusoe en Koning Arthur. In het voorjaar van 1934 veranderde Caniff de strip van fantasie naar 'realiteit' toen Dickie zijn avonturen niet langer droomde, maar ze beleefde tijdens zijn reizen over de wereld met een freelance schrijver, Dickie's mentor, 'Dynamite Dan' Flynn.
Terry and the Pirates
In 1934 werd Caniff door de New York Daily News ingehuurd om een nieuwe strip te maken voor het Chicago Tribune New York News Syndicate. Uitgever Joseph Medill Patterson van de Daily News wilde een avonturenstrip die zich afspeelde in het mysterieuze Oosten, wat Patterson omschreef als "de laatste buitenpost voor avontuur". Omdat Caniff bijna niets van China wist, deed hij onderzoek naar de geschiedenis van het land en leerde hij over families voor wie piraterij een manier van leven was die van generatie op generatie werd doorgegeven. Het resultaat was Terry and the Pirates, de strip die Caniff beroemd maakte.
Net als Dickie Dare begon Terry Lee als een jongen die reisde met een volwassen mentor en avonturier, Pat Ryan. Maar in de loop der jaren werd het titelpersonage ouder en tegen de tijd van de Tweede Wereldoorlog was hij oud genoeg om in de Army Air Force te dienen. Gedurende de twaalf jaar dat Caniff de strip produceerde, introduceerde hij vele fascinerende personages, van wie de meesten "piraten" van een of andere soort waren.
In de beginperiode van de strip werd Terry en Pat's tolk en bediende Connie geïntroduceerd. Later voegde de stomme Chinese reus Big Stoop zich bij hen. Zowel hij als Connie zorgden voor de belangrijkste komische momenten. Andere personages waren onder meer: Burma, een blondine met een mysterieus, mogelijk crimineel verleden; Chopstick Joe, een Chinese kleine crimineel; Singh Singh, een krijgsheer in de bergen van China; Judas, een smokkelaar; Sanjak, een lesbienne; en trouwe metgezellen zoals Hotshot Charlie, Terry's rechterhand tijdens de oorlogsjaren; en April Kane, een jonge vrouw die Terry's eerste liefde was.
'Terry and the Pirates' dankte een belangrijk deel van zijn populariteit aan de sterke vrouwelijke personages. Een van hen was Normandie Drake, een verwende rijke erfgename die trouwde met de snobistische Tony Sandhurst en daardoor een gekwelde vrouw werd. April Kane, secretaresse van Pat en de geliefde van Terry, werd gehard na een aantal jaren in een Japans gevangenenkamp te hebben doorgebracht. De sensuele zangeres Burma (met 'St. Louis Blues' als haar iconische lied) wist haar uiterlijk te gebruiken om te krijgen wat ze wilde, wat leidde tot een aantal pikante scènes tussen haar en Pat Ryan. Caniff verwerkte lesbische toespelingen in zijn verhaallijn met de travestiet Sanjak, die een fascinatie had voor April Kane.
Dragon Lady
Maar Caniffs meest memorabele creatie was de Dragon Lady, een piratenkoningin. Terry en zijn team zien te overleven na een ontmoeting met deze vrouw. Ze was zo mooi, maar ook zo meedogenloos en berekenend, dat zijn de enige woorden om de femme fatale te beschrijven. Caniff moedigde zijn lezers aan te denken dat ze romantische verlangens koesterde voor Pat Ryan.
Dragon Lady verscheen voor het eerst in december 1934, in het eerste zondagstripverhaal. Ze begon als een stereotiep mooie, verleidelijke en kwaadaardige Aziatische vrouw, maar naarmate de strip realistischer werd, ontwikkelde het personage zich tot een complexer personage. Fans van de strip herinneren zich haar hartstochtelijke liefde voor Pat Ryan, en de keer dat ze Terry leerde dansen. In de jaren voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog werd ze een heldhaftige, zij het machiavellistische figuur, die het verzet leidde tegen de Japanse invasie van China.
Volgens Milton Caniff: "was ze gemodelleerd naar een echt persoon, zoals alle personages van Caniff", in dit geval professioneel model Phyllis Johnson, hoewel Joan Crawford de oorspronkelijke inspiratiebron was.
Male Call
Tijdens de oorlog begon Caniff aan een tweede strip, een speciale versie van Terry and the Pirates zonder Terry, maar met de blonde bombshell Burma in de hoofdrol. Caniff schonk al zijn werk aan deze strip aan de strijdkrachten – de strip verscheen alleen in militaire kranten. Na klachten van de Miami Herald over de publicatie van de militaire versie in hun verspreidingsgebied, werd de strip hernoemd naar Male Call en kreeg een nieuwe ster: Miss Lace, een mooie vrouw die in de buurt van een militaire basis woonde en genoot van het gezelschap van de soldaten, die ze aansprak als "Generaals". Haar functie, zo zei Caniff vaak, was om de militairen eraan te herinneren waar ze voor vochten, en hoewel de situaties in de strip veel 'dubbelzinnigheden' bevatten, werd Miss Lace niet afgeschilderd als promiscue.
Meer nog dan gewone stripverhalen met militaire personages, was Male Call opmerkelijk vanwege de eerlijke weergave van wat de militairen meemaakten; In een van de strips is Lace te zien in een relatie met een soldaat met verlof die een arm is verloren (ze verloor haar geduld toen een burger hem beledigde vanwege die handicap). In een andere strip danst ze met een man in burgerkleding; een ontevreden soldaat duwde en bespotte hem omdat hij een makkelijk leven had, maar Lace's partner was in werkelijkheid een oud-soldaat die blind was geworden in de strijd. Caniff zette Male Call voort tot zeven maanden na VJ-dag en beëindigde de serie in maart 1946.
In 1946 beëindigde Caniff zijn samenwerking met Terry and the Pirates. Hoewel de strip een groot succes was, was deze niet eigendom van de maker, maar van het distributiesyndicaat, de Chicago Tribune-New York Daily News, een gebruikelijke praktijk bij gesyndiceerde strips in die tijd. Toen Caniff, steeds gefrustreerder door het gebrek aan rechten op de strip die hij produceerde, de kans kreeg om zijn eigen strip te bezitten bij Marshall Field, uitgever van de Chicago Sun, stopte de cartoonist Terry om een strip te maken voor Field Enterprises. Caniff produceerde zijn laatste strip van Terry and the Pirates in december 1946 en introduceerde zijn nieuwe strip Steve Canyon in de Chicago Sun-Times de volgende maand. Destijds was Caniff een van slechts twee of drie gesyndiceerde cartoonisten die eigenaar waren van hun creaties, en hij trok daardoor aanzienlijke publiciteit.
Steve Canyon
Milton Caniff’s Steve Canyon, hoewel niet zo populair als Terry and the Pirates, had desondanks een langere levensduur.
Net als zijn vorige strip was Steve Canyon een actiestrip met een piloot als hoofdpersoon. Canyon werd aanvankelijk afgebeeld als een burgerpiloot met zijn eigen vrachtmaatschappij met één vliegtuig, maar hij meldde zich tijdens de Koreaanse Oorlog opnieuw aan bij de luchtmacht en bleef daar de rest van de stripperiode in dienst.
Hoewel Steve Canyon nooit de populariteit bereikte die Terry and the Pirates had als militair avontuur tijdens de Tweede Wereldoorlog, was het een succesvolle strip met een grotere oplage dan Terry ooit had. In 1958 werd een kortlopende televisieserie van Steve Canyon geproduceerd. Steve Canyon werd vaak de "officieuze woordvoerder" van de luchtmacht genoemd. De toewijding van het titelpersonage aan het leger riep negatieve reacties op bij lezers tijdens de Vietnamoorlog. De publieke opinie over oorlogvoering veranderde drastisch. Tegen het einde van het decennium beschouwden veel anti-oorlogsactivisten het werk van Caniff als 'militaire propaganda'. Caniff zelf werd echter altijd beïnvloed door het nieuws en de politiek van die tijd en ontwikkelde in de jaren zeventig en tachtig een meer genuanceerde politieke visie.
Caniff bleef desondanks enorm gewaardeerd worden in het vak en in de krantenwereld, en hij produceerde de strip tot aan zijn dood in 1988. De strip werd nog een paar maanden na zijn overlijden gepubliceerd, maar werd in juni 1988 stopgezet, omdat Caniff besloot dat niemand anders de strip zou voortzetten.
Het personage Charlie Vanilla, die vaak met een ijsje verscheen, was gebaseerd op Caniff’s goede vriend Charles Russhon, een voormalig fotograaf en luitenant in de Amerikaanse luchtmacht die later als technisch adviseur voor een James Bond-film werkte. Het personage Madame Lynx was gebaseerd op Madame Egelichi, de femme fatale spionne gespeeld door Ilona Massey in de Marx Brothers-film Love Happy uit 1949. Het personage sprak tot Caniff’s verbeelding en hij huurde Ilona Massey in om voor hem te poseren. Caniff ontwierp Pipper the Piper naar John F. Kennedy en Miss Mizzou naar Marilyn Monroe.
Caniff overleed in 1988 in New York City. Samen met Hal Foster en Alex Raymond had Caniff’s stijl een enorme invloed op Amerikaanse tekenaars van strips in het midden van de 20e eeuw. Bewijs van zijn invloed is te zien in het werk van striptekenaars zoals Jack Kirby, Frank Robbins, Lee Elias, Bob Kane, Mike Sekowsky, John Romita sr., Johnny Craig, William Overgard en Doug Wildey, om er maar een paar te noemen.
Ook Europese kunstenaars werden door zijn stijl beïnvloed, waaronder de Belgische tekenaars als Gérald Forton, Victor Hubinon, Jijé, Eddy Paape en Maurice Tillieux. Hubinon’s 'Buck Danny' leende veel elementen van 'Terry and the Pirates’. De Italiaanse tekenaar Hugo Pratt was ook sterk beïnvloed en leende voor Corto Maltese het logo van de serie.
