Zorro (Spaans voor "vos") is een fictief personage gecreëerd in 1919 door de Amerikaanse pulp-schrijver Johnston McCulley (1883–1958), die versceen in verhalen die zich afspelen in het Pueblo de Los Ángeles in Alta California in de tijd van Spaans Californië (1769-1821) en hoewel exacte jaren vaak vaag zijn, betekent de aanwezigheid van het Pueblo van Los Angeles dat de verhalen zich niet vóór 1781, het jaar van de stichting, kunnen afspelen. Sommige mediabewerkingen van Zorro's verhaal plaatsen hem in de latere periode van Mexicaans Californië (1821-1848).
Hij wordt doorgaans afgeschilderd als een knappe gemaskerde beschermer van de onderdrukten die de gewone mensen en inheemse volkeren van Californië verdedigt tegen corrupte, tirannieke ambtenaren en andere schurken. Zijn kenmerkende zwarte kostuum omvat een cape, een Cordovan-hoed (sombrero cordobés) en een masker dat de bovenste helft van zijn gezicht bedekt.
In de verhalen heeft Zorro een hoge prijs op zijn hoofd, maar hij is te bedreven en sluw om door de stuntelige autoriteiten te worden gepakt en hij schept er ook behagen in hen publiekelijk te vernederen. De stadsbewoners begonnen hem daarom "El Zorro" te noemen, vanwege zijn vosachtige sluwheid en charme. Zorro is een acrobaat en een expert in verschillende wapens. Hij bijvoorbeeld heel goed overweg met de zweep. Toch is het meest gebruikte wapen zijn degen, waarmee hij vaak de letter "Z" in zijn verslagen vijanden en andere voorwerpen graveert om zijn werk te "signeren". Hij is ook een ervaren ruiter; zijn trouwe ros is een zwart paard genaamd Tornado.
Zorro is de geheime identiteit van Don Diego de la Vega (oorspronkelijk Don Diego Vega), een jonge Californische man die de enige zoon is van Don Alejandro de la Vega, de rijkste landeigenaar van Californië. Diego's moeder overleden is. In de meeste versies leerde Diego zwaardvechten tijdens zijn studie in Spanje en creëerde hij zijn gemaskerde alter ego nadat hij onverwachts door zijn vader naar huis werd geroepen omdat Californië in handen was gevallen van een onderdrukkende dictator. Diego wordt meestal afgebeeld terwijl hij met zijn vader woont in een uitgestrekte haciënda, die vele geheime gangen en tunnels bevat die leiden naar een geheime grot die dient als hoofdkwartier voor Zorro's operaties en als Tornado's schuilplaats. Om argwaan over zijn identiteit af te wenden, verbergt Diego zijn vechtkunsten terwijl hij zich voordoet als een lafaard en een ijdeltuit.
Biografie van een fictief personage
In het allereerste verhaal ‘De Vloek van Capistrano’ werd Señor Zorro een vogelvrijverklaarde in het dorp Los Angeles in Californië "om de hulpelozen te wreken, wrede politici te straffen en de onderdrukten te helpen" en wordt hij de "Vloek van Capistrano" genoemd. De roman verteld uitgebreid over Don Diego Vega en Zorro, maar het feit dat ze dezelfde persoon zijn, wordt pas aan het einde van het boek onthuld. In het verhaal krijgen Diego en Zorro een romance met Lolita Pulido, een verarmde edelvrouw. Hoewel Lolita niet onder de indruk is van Diego, die zich voordoet als een passieloze ijdeltuit, voelt ze zich aangetrokken tot de dappere, knappe Zorro. De hoofdschurk is kapitein Ramon, die zich ook een oogje op Lolita heeft. Andere personages zijn onder andere sergeant Pedro Gonzales, Zorro's vijand, maar Diego's vriend; Diego's ‘doofstomme’ dienaar Bernardo; zijn bondgenoot Fray (broeder) Felipe; zijn vader, Don Alejandro Vega, de rijkste landeigenaar in Californië en weduwnaar; Don Carlos Pulido en zijn vrouw, Doña Catalina, Lolita's ouders; en een groep edellieden (caballeros) die in eerste instantie op Zorro jagen, maar later voor zijn zaak gewonnen worden. De eerste tijdschrift-serie eindigde met de dood van de schurk, en Diego werd publiekelijk ontmaskerd als Zorro.
In latere verhalen introduceert McCulley personages zoals piraten en indianen, van wie sommigen Zorro's identiteit kennen.
Diego's achternaam werd De la Vega. Maar in het vervolg leefde de schurk nog, en in het volgende deel was de dubbele identiteit nog steeds geheim.
De eerste roman van Zorro; The Curse of Capistrano uit 1919, was oorspronkelijk bedoeld als een op zichzelf staand verhaal. Het succes van de verfilming The Mark of Zorro uit 1920, met Douglas Fairbanks in de hoofdrol, waarin het populaire Zorro-kostuum werd geïntroduceerd, overtuigde McCulley er echter van om ongeveer veertig jaar lang meer Zorro-verhalen te schrijven; het personage was verscheen in totaal in vijf lange verhalen (in afleveringen) en 57 korte verhalen, waarvan het laatste postuum in 1959 verscheen, het jaar na zijn dood. The Curse of Capistrano verkocht uiteindelijk meer dan 50 miljoen exemplaren en werd een van de bestverkochte boeken aller tijden. Hoewel de rest van McCulley's Zorro-verhalen niet dezelfde populariteit genoten, aangezien de meeste ervan pas in de 21e eeuw werden herdrukt, verschijnt het personage ook in meer dan 40 films en in tien tv-series, waarvan de bekendste de Disney-productie Zorro uit 1957-1959 met Guy Williams in de hoofdrol is. Andere media waarin Zorro voorkomt, zijn verhalen van verschillende auteurs, hoor- en luisterdrama's, stripboeken en -strips, toneelproducties en videogames.
Inspiratiebronnen
De historische figuur die het vaakst met het Zorro-personage wordt geassocieerd, is Joaquin Murrieta, wiens leven werd gefictionaliseerd in de roman Het leven en de avonturen van Joaquín Murieta (1854) van John Rollin Ridge. Als held met een geheime identiteit die zijn vijanden uitdaagt door zijn akten te ondertekenen, vindt Zorro een directe literaire voorganger in Sir Percy Blakeney, de held uit de pulpserie (1905) Scarlet Pimpernel van Barones Emma Orczy de Orci (1865 – 1947).
Als een van de eerste voorbeelden van een fictieve gemaskerde wreker met een dubbele identiteit, inspireerde Zorro de creatie van verschillende vergelijkbare personages in pulptijdschriften en andere media en is hij een voorloper van de superhelden uit Amerikaanse stripboeken, waarbij Batman en de Lone Ranger bijzonder veel overeenkomsten vertonen met het personage.
Televisieserie
Zorro is bij veel mensen bekend van de Disney-televisieserie, met afleveringen van een halfuur, die liep van 1957 tot 1959, met Guy Williams in de hoofdrol in 78 afleveringen. Guy Williams was in werkelijkheid de in Buenos Aires geboren Armando Joseph Catalano (1924 – 1989). Hij was ook het gezicht van de held in de latere stripversies.
Stripheld
Jerry Siegel noemde Zorro (samen met The Scarlet Pimpernel) als inspiratiebron voor de creatie van Superman, met name het concept van een dubbele identiteit als de zachtaardige verslaggever Clark Kent. Siegel dacht dat dit zou zorgen voor een interessant, dramatisch contrast en goede humor. Supermans houding als kampioen van de onderdrukten.
Ook Bob Kane heeft Zorro genoemd als onderdeel van de inspiratie voor het personage Batman, dat in 1939 werd gecreëerd. Net als Don Diego de la Vega is Bruce Wayne welvarend, de erfgenaam van rijkdom die zijn ouders hebben opgebouwd. Zijn alledaagse persoonlijkheid moedigt anderen aan om hem als oppervlakkig, dwaas en onverschillig te beschouwen om verdenking af te werpen. Frank Millers stripboekminiseries The Dark Knight Returns (1986) en The Dark Knight Strikes Again (2001–2002) bevatten beide meerdere Zorro-verwijzingen, zoals Batman die een Z op een verslagen vijand schrijft. In latere versies van Batman’s ontstaan worden Bruce Waynes ouders vermoord door een overvaller terwijl het gezin een voorstelling van de film The Mark of Zorro verlaat (met Tyrone Power in de hoofdrol, uit 1940).
Zorro is in de loop der decennia in veel verschillende stripreeksen verschenen. Zorro werd in 1939 in Frankrijk in Jumbo tot strip bewerkt. De bekendste tekenaars waren André Oulié (1947–1967), Eu. Gire (1949).
Zorro verscheen in het Nederlandse jeugdblad PEP. De eerste 33 episoden tot (1962 - 1964) zijn 100% Disney, vaak getekend door Alex Toth. Zijn verhaal ’Het geheim van Sergeant Garcia’ was het eerste dat in PEP verscheen. Andere verhalen zijn van Dan Spiegle, Homer Brigthman, Warren Tufts, Everett R. Kinstler, Jesse Marsh, Nat Edson en John Ushler. De tweede serie van 36 verhalen van 1964 tot 1967 wordt getekend door Hans G. Kresse.
Zorro en Isabel Allende
De auteursrechtelijke en handelsmerkstatus van het Zorro-personage en de verhalen zijn betwist. Ten minste vijf werken zijn in de Verenigde Staten publiek domein omdat er minstens 95 jaar zijn verstreken na hun eerste release: de roman The Curse of Capistrano uit 1919, de film The Mark of Zorro uit 1920, de roman The Further Adventures of Zorro uit 1922, de film Don Q, Son of Zorro uit 1925 en de film In the Way of Zorro uit 1926. Toch zijn veel latere Zorro-verhalen nog steeds auteursrechtelijk beschermd, en veel van die auteursrechten zijn eigendom van of worden beheerd door Zorro Productions, Inc., dat beweert "de wereldwijde handelsmerken en auteursrechten op de naam, visuele gelijkenis en het personage Zorro te beheren".
In 2005 schreef Isabel Allende een (uiteraard fictief) levensverhaal van Zorro. Zij schreef het boek in opdracht van Zorro Productions, Inc., het Californische bedrijf dat sedert 1986 de rechten op Zorro bezit.
Allende gaf toe dat ze eerst niet geïnteresseerd was in het schrijven van een Zorro-roman toen de auteursrechthebbenden haar benaderden. Zorro Productions, Inc. vond dat Allende een geschikte keuze zou zijn om een roman over Zorro te schrijven vanwege haar eerdere romans over het vroege Californië, zoals "Daughter of Fortune" en "Portrait in Sepia". "
“We zochten de meest getalenteerde en bekwame mensen voor onze projecten", zei John Gertz van Zorro Productions, Inc. "Ja, we hebben inderdaad bij Isabel aangeklopt", zei hij, "we werden aan elkaar voorgesteld door een gemeenschappelijke vriend, dus ik was enthousiast om Isabel te ontmoeten en haar het idee voor een Zorro-roman voor te leggen."
Haar kennis van Latijns-Amerika en haar Spaanse achtergrond vormden een goede basis voor een roman over Zorro die zich afspeelt in Californië. Gertz was blij en vereerd dat Allende ermee instemde om de roman te schrijven. En zoals ze uitlegde: "Ik herinner me dat mijn stiefvader vroeger naar de tv-serie 'Zorro' keek als hij wilde ontspannen na zijn werk als ambassadeur in Argentinië." “Dus, vanuit dat oogpunt was er voor mij wel een stukje nostalgie.”
Allende presenteert haar roman als een biografie van Zorro. Het is het eerste oorsprongsverhaal van dit legendarische personage. Ze verwerkt details uit diverse werken met de pulpheld, waaronder de film The Mask of Zorro (1998).
Allende en Zorro Productions delen de winst van het boek 50-50.
Verhalen door Johnston McCulley
De originele verhalen werden gepubliceerd in pulp magazines van 1919 tot 1959. De meeste verhalen verschenen niet in boekvorm, totdat er een verzamelde editie uit werd gebracht: The Complete Pulp Adventures, 2016 en 2017.
Zorro: The Complete Pulp Adventures Vol. 1 (2016)
The Curse of Capistrano, All-Story Weekly Vol. 100 No. 2 – Vol. 101 No. 2, serialized in five parts, August 9, 1919 – September 6, 1919 – novella The Curse of Capistrano published by Grosset & Dunlap in 1919, and reissued as The Mark of Zorro in 1924 by the same editor
"Zorro Saves A Friend", Argosy Vol. 234 No. 1, November 12, 1932
"Zorro Hunts A Jackal", Argosy Vol. 237 No. 6, April 22, 1933 (a.k.a. Zorro Hunts by Night)
Zorro: The Complete Pulp Adventures Vol. 2 (2016)
The Further Adventures of Zorro, Argosy Vol. 142 No. 4 – Vol. 143 No. 3, serialized in six parts, May 6, 1922 – June 10, 1922
"Zorro Deals With Treason", Argosy Vol. 249 No. 2, August 18, 1934
"Mysterious Don Miguel", Argosy Weekly, Vol. 258 No. 5 – No. 6, serialized in two parts, September 21, 1935 – September 28, 1935
Zorro: The Complete Pulp Adventures Vol. 3 (2016)
Zorro Rides Again, Argosy Vol. 224 No. 3 – Vol. 224 No. 6, serialized in four parts, October 3, 1931 – October 24, 1931
"Zorro Draws a Blade", West Magazine Vol. 56 No. 2, July 1944
"Zorro Upsets a Plot", West Magazine Vol. 56 No. 3, September 1944
"Zorro Strikes Again", West Magazine Vol. 57 No. 1, November 1944
"Zorro Saves a Herd", West Magazine Vol. 57 No. 2, January 1945
"Zorro Runs the Gauntlet", West Magazine Vol. 57 No. 3, March 1945
"Zorro Fights a Duel", West Magazine Vol. 58 No. 1, May 1945
"Zorro Opens a Cage", West Magazine Vol. 58 No. 2, July 1945
"Zorro Prevents a War", West Magazine Vol. 58 No. 3, September 1945
"Zorro Fights a Friend", West Magazine Vol. 59 No. 1, October 1945
"Zorro's Hour of Peril", West Magazine Vol. 59 No. 2, November 1945
"Zorro Lays a Ghost", West Magazine Vol. 59 No. 3, December 1945
Zorro: The Complete Pulp Adventures Vol. 4 (2016)
The Sign of Zorro, Argosy Vol. 305 No. 2 – Vol. 305 No. 6, serialized in five parts, January 25, 1941 – February 22, 1941
"Zorro Frees Some Slaves", West Magazine Vol. 60 No. 1, January 1946
"Zorro's Double Danger", West Magazine Vol. 60 No. 2, February 1946
"Zorro's Masquerade", West Magazine Vol. 60 No. 3, March 1946
"Zorro Stops a Panic", West Magazine Vol. 61 No. 1, April 1946
"Zorro's Twin Perils", West Magazine Vol. 61 No. 2, May 1946
"Zorro Plucks a Pigeon", West Magazine Vol. 61 No. 3, June 1946
"Zorro Rides at Dawn" West Magazine Vol. 62 No. 1, July 1946
"Zorro Takes the Bait", West Magazine Vol. 62 No. 2, August 1946
"Zorro Raids a Caravan", West Magazine Vol. 62 No. 3, October 1946
"Zorro's Moment of Fear", West Magazine Vol. 63 No. 3, January 1947
Zorro: The Complete Pulp Adventures Vol. 5 (2017)
"A Task for Zorro", West Magazine Vol. 65 No. 2, June 1947
"Zorro Saves His Honor", West Magazine Vol. 64 No. 1, February 1947
"Zorro and the Pirate", West Magazine Vol. 64 No. 2, March 1947
"Zorro Beats the Drum", West Magazine Vol. 64 No. 3, April 1947
"Zorro's Strange Duel", West Magazine Vol. 65 No. 1, May 1947
"Zorro's Masked Menace", West Magazine Vol. 65 No. 3, July 1947
"Zorro Aids an Invalid", West Magazine Vol. 66 No. 1, August 1947
"Zorro Saves an American", West Magazine Vol. 66 No. 2, September 1947
"Zorro Meets a Rogue", West Magazine Vol. 66 No. 3, October 1947
"Zorro Races with Death", West Magazine Vol. 67 No. 1, November 1947
"Zorro Fights for Peace", West Magazine Vol. 67 No. 2, December 1947
"Zorro Serenades a Siren", West Magazine Vol. 68 No. 1, February 1948
"Zorro Meets a Wizard", West Magazine Vol. 68 No. 2, March 1948
"Zorro Fights with Fire", West Magazine Vol. 68 No. 3, April 1948
"Gold for a Tyrant", West Magazine Vol. 69 No. 1, May 1948
"The Hide Hunter", West Magazine Vol. 69 No. 2, July 1948
Zorro: The Complete Pulp Adventures Vol. 6 (2017)
"Zorro's Fight for Life", West Magazine, Vol. 74 No. 2, July 1951
"Zorro Shears Some Wolves", West Magazine Vol. 69 No. 3, September 1948
"The Face Behind the Mask", West Magazine Vol. 70 No. 1, November 1948
"Zorro Starts the New Year", West Magazine Vol. 67 No. 3, January 1948
"Hangnoose Reward", West Magazine Vol. 70 No. 3, March 1949
"Zorro's Hostile Friends", West Magazine Vol. 71 No. 1, May 1949
"Zorro's Hot Tortillas", West Magazine Vol. 71 No. 2, July 1949
"An Ambush for Zorro", West Magazine Vol. 71 No. 3, September 1949
"Zorro Gives Evidence", West Magazine Vol. 72 No. 1, November 1949
"Rancho Marauders", West Magazine Vol. 72 No. 2, January 1950
"Zorro's Stolen Steed" West Magazine Vol. 73 No. 3, March 1950
"Zorro Curbs a Riot", West Magazine Vol. 73 No. 3, September 1950
"The Three Stage Peons", West Magazine Vol. 74 No. 1, November 1950
"Zorro Nabs a Cutthroat", West Magazine Vol. 74 No. 2, January 1951
"Zorro Gathers Taxes", West Magazine Vol. 74 No. 3, March 1951
"Zorro Rides the Trail!", Max Brand's Western Magazine, May 1954
"The Mask of Zorro", Short Stories for Men Vol. 221 No. 2, April 1959
(Bron o.a. Wikipedia)



















