Het verhaal van Dracula wordt verteld via brieven, dagboekaantekeningen en krantenartikelen. Het heeft geen enkele hoofdpersoon en begint met advocaat Jonathan Harker die op zakenreis gaat naar het kasteel van een Transsylvanische edelman, Graaf Dracula. Harker vlucht nadat hij ontdekt dat Dracula een vampier is. Maar de Graaf achtervolgt hem naar Engeland en teistert de badplaats Whitby. Een kleine groep, onder leiding van Abraham Van Helsing, jaagt op hem en doodt hem.
De roman werd grotendeels geschreven in de jaren 1890 en Stoker produceerde meer dan honderd pagina's aan aantekeningen, waarbij hij uitgebreid putte uit folklore en geschiedenis. Wetenschappers hebben verschillende figuren als inspiratiebron voor Dracula geopperd, waaronder de Walachijse prins Vlad de Spietser en gravin Elizabeth Báthory, maar recent onderzoek suggereert anders. Hij vond de naam Dracula waarschijnlijk in de openbare bibliotheek van Whitby tijdens een vakantie, omdat hij dacht dat het 'duivel' in het Roemeens betekende.
De legende van de vampier
Een vampier is een mythisch wezen dat in leven blijft door zich te voeden met de levenskracht (meestal in de vorm van bloed) van de levenden. In de Europese folklore zijn vampiers ondode mensachtige wezens die vaak geliefden bezochten en onheil of sterfgevallen veroorzaakten in de buurten waar ze tijdens hun leven woonden. Ze droegen lijkwaden en werden vaak beschreven als opgeblazen en met een rood of donker gelaat, wat door het drinken van bloed zou komen, een duidelijk verschilt van de hedendaagse magere, bleke vampier die dateert uit het begin van de 19e eeuw.
Vampirische entiteiten zijn in culturen over de hele wereld vastgelegd; de term vampier werd in West-Europa gepopulariseerd na berichten over een 18e-eeuwse massahysterie rond een reeds bestaand volksgeloof in Zuidoost- en Oost-Europa, dat in sommige gevallen resulteerde in het doorboren van lijken en beschuldigingen van vampirisme. In Zuidoost-Europa stonden lokale varianten ook bekend onder verschillende namen, zoals shtriga in Albanië, vrykolakas in Griekenland en strigoi in Roemenië, verwant aan het Italiaanse strega, dat 'heks' betekent.
Na de publicatie van de roman in mei 1897 prezen sommige recensenten de angstaanjagende sfeer, terwijl anderen vonden dat Stoker te veel horror in het boek verwerkte. Velen merkten een structurele gelijkenis op met Wilkie Collins' The Woman in White (1859) en een gelijkenis met het werk van de Gothic novelist Ann Radcliffe. In de 20e eeuw werd Dracula beschouwd als een baanbrekend werk binnen de Gothic fiction. Wetenschappers bestuderen de roman binnen de historische context van het Victoriaanse tijdperk en bespreken regelmatig de manier waarop ras, religie, gender en seksualiteit worden weergegeven.
Dracula is een van de beroemdste werken uit de Engelse literatuur. Het personage Graaf Dracula heeft de populaire opvatting over vampiers diepgaand gevormd en toekomstige voorstellingen beïnvloed. Met meer dan 700 verschijningen in vrijwel alle media, noemde het Guinness Book of World Records Dracula het meest geportretteerde literaire personage.
Plot
Jonathan Harker, een pas afgestudeerde Engelse advocaat, bezoekt graaf Dracula in zijn kasteel in de Karpaten om de graaf te helpen bij de aankoop van een huis in de buurt van Londen. Harker negeert de waarschuwing van de graaf en dwaalt 's nachts door het kasteel. Hij ontmoet drie vampier-vrouwen; Graaf Dracula redt Harker en geeft de vrouwen een klein vastgebonden kind in een tas. Zes weken later verlaat Dracula het kasteel en laat Harker achter bij de vrouwen. Harker ontsnapt en belandt in een ijlende toestand in een ziekenhuis in Boedapest. Dracula neemt een schip naar Engeland, en neemt een aantal kisten mee met aarde uit zijn kasteel. Het logboek van de kapitein beschrijft de verdwijning van de bemanning totdat hij alleen overblijft, vastgebonden aan het roer om koers te houden. Een dier dat lijkt op een grote hond springt aan land wanneer het schip bij Whitby aan de grond loopt.
Lucy is de penvriendin van Harkers verloofde Mina. Mina gaat samen met Lucy op vakantie naar Whitby. Dracula gaat hij Lucy stalken. Lucy begint te slaapwandelen. Mina ontvangt een brief over de ziekte van haar vermiste verloofde en gaat naar Boedapest om hem te verzorgen. Lucy wordt ernstig ziek. Professor Abraham Van Helsing – stelt de aard van haar aandoening vast – maar hij weigert het te onthullen. In plaats daarvan stelt hij de diagnose acuut bloedverlies. Van Helsing plaatst knoflookbloemen in haar kamer en maakt er voor haar een ketting van. Lucy's moeder verwijdert de knoflookbloemen, niet wetende dat ze vampiers afstoten. Terwijl Van Helsing afwezig is, worden Lucy en haar moeder doodsbang door een wolf en sterft de moeder aan een hartaanval; Lucy overlijdt kort daarna. Na haar begrafenis melden kranten dat kinderen 's nachts worden achtervolgd door een "bloofer lady" (mooie dame), en Van Helsing leidt hieruit af dat het Lucy is. Van Helsing gaan naar haar graf en ziet dat ze een vampier is. Hij gooit haar hart in het vuur, onthoofd haar en vult haar mond met knoflook. Jonathan Harker en zijn kersverse bruid Mina keren terug en sluiten zich aan bij de strijd tegen Dracula.
Van Helsing onthult dat vampiers alleen op aarde uit hun thuisland kunnen slapen. Nadat Dracula verneemt van het complot van de groep tegen hem, gebruikt hij een list om bij hen binnen te komen. Hij valt Mina drie keer in het geheim aan, drinkt elke keer haar bloed en dwingt Mina bij het laatste bezoek zijn bloed te drinken, en vervloekt haar om na haar dood een vampier te worden, tenzij Dracula wordt gedood. De mannen ontdekken dat Dracula zijn kisten met aarde heeft verspreid over verschillende eigendommen in Londen. Nadat de meeste verspreide kisten zijn gesteriliseerd, slaagt de groep er niet in de Graaf in zijn huis in Piccadilly te vangen en verneemt ze dat Dracula met zijn laatste kist naar zijn kasteel in Transsylvanië is gevlucht. Met behulp van hypnose maakt Van Helsing gebruik van Mina's zwakke psychische verbinding met Dracula om zijn bewegingen te volgen. Samen zetten ze de achtervolging in, onder leiding van Mina.
In Galatz, Roemenië, splitsen de jagers zich op. Van Helsing en Mina gaan naar Dracula's kasteel, waar de professor de vampier-vrouwen vernietigt. Harker en zijn vrienden achtervolgen Dracula's boot op de rivier. Dracula's kist wordt door Roma op een wagen geladen; de jagers vallen de Roma aan en verjagen hen. Harker onthoofdt Dracula terwijl een ander hem door het hart steekt. Dracula verpulvert tot stof en bevrijdt daardoor Mina van haar vampier-vloek.
Inspiratie
Folkloristische vampiers zijn honderden jaren ouder dan Stokers Dracula. Stoker nam enkele kenmerken van folkloristische vampiers over voor zichzelf, zoals hun afkeer van knoflook en het gebruik van staken als middel om ze te doden. Hij bedacht andere attributen - bijvoorbeeld moeten Stokers vampiers in iemands huis worden uitgenodigd, op aarde slapen vanuit hun thuisland en hebben geen weerspiegeling in spiegels. Zonnelicht is niet fataal voor Dracula in de roman - dit was een verzinsel van de (ongeautoriseerde) Dracula-film Nosferatu (1922) - maar het verzwakt hem wel. Sommige van Stokers verzinsels pasten voor het eerst niet-gerelateerde kennis toe op vampiers; Dracula heeft bijvoorbeeld geen spiegelbeeld vanwege een folkloristisch concept dat spiegels de menselijke ziel laten zien. Sommige Ierse geleerden hebben de Ierse folklore als inspiratiebron voor de roman geopperd. Dracula-geleerde Elizabeth Miller merkt op dat Stoker in zijn jeugd werd blootgesteld aan bovennatuurlijke verhalen en Ierse mondelinge geschiedenis met betrekking tot levende-begrafenissen en met palen doorboorde lichamen.
