Op 20 juli 1940 verschijnt in ‘Weekrevue de Prins’ het eerste verhaal van Dick Bos getiteld: Het geval ”Kleyn”. De tekenaar en schrijver signeert met het pseudoniem MAZ. In februari 1941 werd de laatste aflevering van het verhaal geplaatst. Alfred Mazure werkte heel snel en vond dit tempo te laag. Hij zegt hierover: “Ik knipte de tekeningen uit en plakte ze in een boekje (oud schrift) om ze gemakkelijker te kunnen bewaren. Gevolg, het boek-idee was geboren. Ik nam het mee naar De Prins om te vragen of ze geïnteresseerd waren het in boekvorm uit te geven. De redacteur zei me: ‘dat niemand in zijn gezond verstand ooit zo’n gek klein boekje zou kopen’ *)
Uiteindelijk vond hij uitgeverij Ten Hagen uit Hen Haag bereidt de boekjes uit te geven. Er zou er één per maand verschijnen.
Het eerste boekje Het geval ”Kleyn” koste 30 cent. (Er waren ook enkele promotie-exemplaren uitgebracht met harde kaft). Het was nog geen succes en er werd een uitgave op de markt gebracht voor 25 cent. Deze nieuwe uitgave was iets kleiner en had dunner papier.
Het tweede deel Li-Hang verscheen op 1 mei 1941.
Na drie maanden verklaarde Uitgever Ten Hagen dat er nog tienduizend onverkochte boekjes lagen. “Daar ze een geheid verlies leken, werd besloten om ze voor niks aan scholieren weg te geven (Ten slotte, als de lezers niet weten dat het te koop is kunnen ze het ook niet kopen.) In één maand sprong de oplage naar veertigduizend en, een jaar later, werd de honderdvijftig duizend bereikt.” *)
In 1942 proberen Mazure en zijn uitgever ook de buitenlandse markt op te gaan. Er worden proefdrukken gemaakt van Het geval ”Kleyn” in het Frans en in het Duits. Maar het kwam niet tot een echte uitgave.
Toen deeltje 15 ‘Monte Carlo’ verscheen kreeg Alfred Mazure bezoek van twee Duitsers die voorstelde Dick Bos in Berlijn uit te geven, met een oplage van een miljoen. Ze vroegen wel om van Dick Bos een ss-officier te maken. Toen Mazure daarop antwoordde; “Mijne heren, ik geloof niet dat een ss-uniform mijn held goed zou staan.” moesten een paar weken later alle boekjes uit de winkel worden gehaald en betiteld als “verkapte Amerikaanse propaganda”.
Nu ging Alfred Mazure, samen met Piet van der Ham, dan maar films produceren rond Dick Bos: Inbraak (1942), Valsch geld (1943) en Moord in het Modehuis (1946). De hoofdrol in deze films werd gespeeld door Maurice van Nieuwenhuizen, die jiujitsu-leraar was in Den Haag. Van Nieuwenhuizen stond ook model voor de stripfiguur. De films zijn geen succes, mede doordat de filmkeuring ze voor “boven de 18” classificeert.
In 1946 verlaat Alfred Mazure Nederland om in Engeland te gaan wonen en werken. Hij woont ook nog een tijdje op Tenerife en op het eiland Malta (1953- ? )
De Engelse uitgever Literary Press Ltd. London vraagt om twee titels in het Engels te drukken; 1 ‘The case of Dr. Watton’ en 2 ‘Dick Boss in Texas’.
Beeldromans vergiftigen de jeugd
Eind jaren veertig vonden veel leraren, ouders, schrijvers en psychologen dat beeldverhalen verderfelijk zouden zijn voor jonge mensen. Er kwam een ware compagne op gang tegen het lezen van strips. Ook Dick Bos was hier het slachtoffer van. Strip werden in die tijd in de pers omschreven als; ’langzaam, maar zeker werkend vergif' of Gevaarlijk”Kijk-voer”.
Het verhaal gaat dat de gouvernante van de prinsesjes van Oranje bij een van hen zo’n beeldroman aantrof en toen, geschokt en verontwaardigd, via haar werkgever, haar invloed heeft aangewend. Het is ironisch aan dat een regering, die die de politionele acties in Indonesië verordonneerde, zoveel (schijn)heilige verontwaardiging ten toon spreidde ten aanzien van dit fictieve geweld.
Het geheim van het succes Dick Bos is dat het nauwelijks valt uit te leggen. De combinatie van de laconieke tekenstijl met een (op z’n zachtst gezegd) nog laconiekere verteltrant is onweerstaanbaar. In een interview zei tekenaar/schrijver Alfred Mazure het ooit heel treffend: ‘Dick Bos neemt zichzelf niet ernstig, hij weet dat hij zelf niet bestaat.’
Lijst van de diverse uitgaven van Dick Bos.
(Tussen haakjes zijn de nieuwe titel en nummers van de herdrukken door uitgeverij Nooitgedacht vermeld)
Met tussendoor een uitleg over de gebeurtenissen die leidden tot het voortzetten van de reeks.
Ten Hagen Serie 1 - 216 PAGINA’S 25 CENT
1941
1 Het Geval “Kleyn” (Kleur rood) 1941, HERDRUK (Kleur blauw)1941, HERDRUK VLAAMS (Kleur groen/rood) 10 frank 1946, (12 Havenratten 1962)
2 Li-Hang (Kleur rood) 1941, HERDRUK (Kleur blauw) 1941, HERDRUK VLAAMS (Kleur groen/rood) 10 frank 1946, (6 Opium 1962)
MAZ-SERIE
1941
3 De Raaf (Kleur groen) 1941, HERDRUK (Kleur zwart) 1941 (1 Dick Bos in actie 1962)
4 Texas (Kleur zwart) 1941, HERDRUK Kleur rood) 1942 (27 Revolverwet 1963)
5 De lasso 1941 (5 ‘Vogelvrij’ 1962)
6 Chicago 1941 (7 Gangsters1962)
7 Zilver 1941 (14 Mombasa 1963)
8 S.o.s 1941 (10 Sabotage 1962)
1942
9 Dr. X 1942 (11 Aasgieren 1962)
10 Jiu-jitsu (Kleur zwart/groen) 1942, HERDRUK (Kleur zwart/wit) 1942 (4 Judo 1962)
11 Gas (Kleur groen/wit) 1942, HERDUK (Kleur zwart/wit) (13 Misdaad 1963)
12 De Blauwe Diamant 1942 (15 Vergif 1963)
13 Trein 222 1942 (8 Oriënt-express 1962)
14 Misdaad in de bocht 1942 (9 Dodenrit 1962)
15 Monte Carlo 1942 (20 Kidnap 1963)
Na de oorlog had Alfred Mazure een schuld opgebouwd bij zijn uitgever, vanwege de financiering voor zijn filmproducties, en wilde deze inlossen door de Dick Bos-serie weer op te starten. De prijs werd nu 50 cent, oplage 75.000 stuks.
DICK BOS-SERIE - 216 bladzijden 50 cent
1948
16 De Spin in Parijs 1948 (21 Verraad 1963)
17 Sporen in het zand 1948 (22 Handen omhoog 1963)
18 Hela, cowboy! Titel in hoofdletters)1948, HERDRUK (Titel: Hoofdletter met kleine letters) (18 ‘Ranch-oorlog’1963)
208 bladzijden 50 cent
19 Dick Bos bedrogen 1948 (25 Dick Bos grijpt in 1963)
20 Ontvoerd 1948 (23 Alarm 1963)
21 K 22 1948 (2 Terreur 1962)
1949
22 Nemesis 1949 (24 Kortsluiting 1963)
23 Om ƒ 50.000 1949, HERDRUK VLAAMS 10 frank 1949 (3 Knock out 1962) Mazure krijgt last van ontstoken handspier
24 Stilte Geluidsopname 1949, HERDRUK VLAAMS 10 frank 1949 (17 ‘Hoogspanning’ 1963) In inkt gezet door een onbekende
25 Dynamiet1949, HERDRUK VLAAMS 10 frank 1949 (16 Creek city 1963) In inkt gezet door een onbekende
26 Double X 1949, HERDRUK VLAAMS 10 frank 1949 (26 Kruitdamp 1963) In inkt gezet door een onbekende
De oplage is in 1949 teruggelopen naar 30.00 stuks en Alfred Mazure en de uitgever Ten Hagen besluiten de serie stop te zetten en de resterende deeltjes met een ‘Radicale Prijsverlaging’ voor 25 cent te verkopen. (Er staat met een rode stempel 25 ct op gedrukt)
De serie wordt hierdoor weer populair en Uitgever Ten Hagen besluit in 1952 te gaan herdrukken:
(Van de auteursrechten ontvangt Alfred Mazure hier maar weinig van).
De verhalen worden om financiële redenen ingekort tot 192 pagina’s.
HERDRUK: Ten Hagen Serie 2 - MAZ - SERIE 192 PAGINA’S 50 CENT
1952 - 1953
1 -
2 -
3 De Raaf 1952 (1 Dick Bos in actie 1962)
4 Texas 1952 (27 Revolverwet 1963)
5 De lasso 1952 (5 ‘Vogelvrij’ 1962)
6 Chicago 1952 (7 Gangsters1962)
7 Zilver 1952 (14 Mombasa 1963)
8 S.o.s 1952 (10 Sabotage 1962
9 Dr. X 1952 (11 Aasgieren 1962)
10 Jiu-jitsu 1952 (4 Judo 1962)
11 Gas 1952 (13 Misdaad 1963)
12 De Blauwe Diamant 1952 (15 Vergif 1963)
13 Trein 222 1952 (8 Oriënt-express 1962)
14 Misdaad in de bocht 1952 (9 Dodenrit 1962)
15 Monte Carlo 1952 (20 Kidnap 1963)
16 -
17 -
1953
18 Hela, cowboy! 1953 (18 ‘Ranch-oorlog’1963)
19 Dick Bos bedrogen 1953 (25 Dick Bos grijpt in 1963)
20 Ontvoerd 1953 (23 Alarm 1963)
21 K 22 1953 (2 Terreur 1962)
22 Nemesis 1953 (24 Kortsluiting 1963)
23 Om ƒ 50.000 1953 (3 Knock out 1962)
24 Stilte Geluidsopname 1953 (17 ‘Hoogspanning’ 1963)
25 Dynamiet 1953 16 Creek city 1963)
26 Double X 1953 26 Kruitdamp 1963)
Alfred Mazure kreeg door het vele tekenen last van zijn arm. Daarom werden zijn tekeningen van 'Soho' door zijn broer George Mazure in inkt gezet.
EERSTE DRUK:
27 Soho 1953 (19 Dubbel spel 1963) (Inkten: George Mazure)
Begin jaren ’60 nam Uitgeverij Nooitgedacht uit Hilversum de matrijzen van Dick Bos over van Ten Hagen, zonder dat Alfred Mazure hiervan op de hoogte werd gesteld.
De oude verhalen kregen nieuwe titels, nieuwe covers met een verkleind plaatje uit het verhaal en een andere nummering.
(De uitgaven van Nooitgedacht vermelden de naam ‘MAZ’ niet)
HERDRUK: Uitgeverij Nooitgedacht - 192 blz. 65 cent / 10 fr.
1962 - 1963
1 Dick Bos in actie 1962 (3 De Raaf 1941)
2 Terreur 1962 (21 K 22 1948)
3 Knock out 1962 (23 Om ƒ 50.000 1949)
4 Judo 1962 (10 Jiu-jitsu 1942)
5 ‘Vogelvrij’ 1962 (5 De lasso 1941)
6 Opium 1962 (2 Li-Hang 1941)
7 Gangsters 1962 (6 Chicago 1941)
8 Oriënt-express 1962 (13 Trein 222 1942)
9 Dodenrit 1962 (14 Misdaad in de bocht 1942)
10 Sabotage 1962 (8 S.o.s 1941)
11 Aasgieren 1962 (9 Dr. X 1942)
12 Havenratten 1962 (1 Het Geval “Kleyn “1941)
13 Misdaad 1963 (11 Gas 1942)
14 Mombasa 1963 (7 Zilver 1941)
15 Vergif 1963 (12 De Blauwe Diamant 1942)
16 Creek city 1963 (25 Dynamiet1949)
17 ‘Hoogspanning’ 1963 (24 Stilte Geluidsopname 1949)
18 ‘Ranch-oorlog’ 1963 (18 Hela, cowboy! 1948)
19 Dubbel spel 1963 (27 Soho) (Inkten: George Mazure)
20 Kidnap 1963 (15 Monte Carlo 1942)
21 Verraad 1963 (16 De Spin in Parijs 1948)
22 Handen omhoog 1963 (17 Sporen in het zand 1948)
23 Alarm 1963 (20 Ontvoerd 1948)
24 Kortsluiting 1963 (22 Nemesis 1949)
25 Dick Bos grijpt in 1963 (19 Dick Bos bedrogen 1948)
26 Kruitdamp 1963 (26 Double X 1949)
27 Revolverwet 1963 (4 Texas 1941)
Er wordt nog een verhaal gevonden dat tijdens de oorlog is getekend, maar toen niet is gepubliceerd, waarschijnlijk omdat de jongedame die Dick Bos te hulp snelt, veel te sexy gekleed is. Het wordt deeltje 28 Net op tijd.
1964
EERSTE DRUK:
28 Net op tijd (Tijdens de oorlog getekend, 1942/43 ?) 1964
NIEUWE SERIE:
Uitgeverij Nooitgedacht vraagt aan Alfred Mazure om de serie voort te zetten. Op dat moment is Mazure nog verwikkeld in een discussie over de opbrengst van de auteursrechten uit de jaren veertig. Uiteindelijk wil hij de serie toch wel voortzetten. Hij moderniseert de serie en nu heeft Dick Bos een (sexy) secretaresse Sheila.
Uitgeverij Nooitgedacht - (160 blz.) PRIJS 95 CT
Deze uitgave heeft een nieuwe voorplaat met een grote gekleurde ruit op de voor- en achterkant.
1964
29 De verzekeringszwendel 1964
30 De Fonteyn Star 1964
31 Dick Bos is koppig 1964
32 Het welwillende spook 1964
33 Complicaties 1964
34 Nummer Een 1964
Ten Hagen nam de serie weer over van Nooitgedacht. Sommige oude drukken werden van een nieuw omslag voorzien, zodat er nog vermeld staat: 1963, terwijl ze in 1964 of 1965 op de markt kwamen. Soms is de oude titel-pagina van Uitg. Nooitgedacht verwijderd en een nieuwe ingeplakt met de tekst; Uitgave: MAZ-Beeldbibliotheek, Slachthuiskade 1, Den Haag.
HERDRUK: MAZ-bibliotheek - (192 blz.) PRIJS 95 CT
Deze uitgave heeft een nieuwe voorplaat met een grote gekleurde ruit op de voor- en achterkant ontworpen door Alfred Mazure. (ook wel Ruitjesserie genoemd).
1964 - 1965
1 -
2 -
3 Knock out 1964 (23 Om ƒ 50.000 1949)
4 Judo 1964 (10 Jiu-jitsu 1942)
5 ‘Vogelvrij’ 1964 1964 (5 De lasso 1941)
6 Opium 1964 (2 Li-Hang 1941)
7 Gangsters 1964 (6 Chicago 1941)
8 Oriënt-express 1965 (13 Trein 222 1942)
9 -
10 -
11 Aasgieren 1965 (9 Dr. X 1942)
12 Havenratten 1965 (1 Het Geval Kleyn 1941)
13 Misdaad 1965 (11 Gas 1942)
14 Mombasa 1965 (7 Zilver 1941)
15 Vergif 1965 (12 De Blauwe Diamant 1942)
16 Creek city 1965 (25 Dynamiet1949)
17 ‘Hoogspanning’ 1965 (24 Stilte Geluidsopname 1949)
18 ‘Ranch-oorlog’ 1965 (18 Hela, cowboy! 1948)
19 Dubbel spel 1965 (27 Soho) (Inkten: George Mazure)
20 Kidnap 1965 (15 Monte Carlo 1942)
21 Verraad 1965 (16 De Spin in Parijs 1948)
22 Handen omhoog 1965 (17 Sporen in het zand 1948)
23 Alarm 1965 (20 Ontvoerd 1948)
24 Kortsluiting 1965 (22 Nemesis 1949)
25 Dick Bos grijpt in 1965 (19 Dick Bos bedrogen 1948)
26 Kruitdamp 1965 (26 Double X 1949)
27 Revolverwet 1965 (4 Texas 1941)
28 Net op tijd (Tijdens de oorlog getekend, 1942/43 ?) 1965
MAZ-bibliotheek - (160 blz.) PRIJS 95 CT
(Bij de delen 29 t/m 34 is er een nieuwe titelpagina in geplakt; met Uitgave: MAZ-Beeldbibliotheek)
De teksten schrijft Alfred Mazure in het Engels omdat hij denkt dat hij, na 20 jaar, het eigentijdse Nederlands niet meer beheerst.
(Tussen haakjes is de oorspronkelijke Engelse werktitel vermeld).
1965 - 1968
29 De verzekeringszwendel 1965 (The protection racket)
30 De Fonteyn Star 1965 (The Fonteyn star)
31 Dick Bos is koppig 1965 (The changeling)
32 Het welwillende spook 1965 (The obliging Spook)
33 Complicaties 1966 (Complications)
34 Nummer Een 1966 (Jumping jets)
35 Geld voor ’t drukken 1964 (The big forgers)
36 Dodelijke lading 1964 (Deadly cargo)
37 De ongewenste vreemdeling 1964 (The undesirable alien)
38 De bloeiende cactus 1964 (Cactus in bloom)
39 Het teken van de vrees 1964 (The sign of fear)
40 Moeilijkheden in Hong-Kong 1964 (Trouble in Hong Kong)
41 Taxi-oorlog 1965 (Battle of the cabs)
42 De jacht op Trevors 1965 (Tailing Trevors)
43 De pechvogel 1965 (The jinx)
44 De bedreigde filmster 1965 (Star trouble)
45 De hotelrat 1965 (The cat-burglar)
46 Tot de laatste man 1965 (Survivor takes all)
47 De mannen met de kap 1965 (Oorspronkelijke titel onbekend)
48 Judo in de jungle 1965 (Judo in the jungle)
49 Moord op bestelling 1965 (Oorspronkelijke titel onbekend)
50 Sheila als lokaas 1965 (Human bait)
51 De gevaarlijke gast 1965 (The dangerous guest)
52 Dick Bos als ontvoerder 1965 (No extradiction)
53 Verkeersongeval 1966 (Street accident)
54 Hulp op komst 1966 (The prisoner of the first floor)
55 De dertien afgodjes 1966 (The thirteen gold gods)
56 De wraak 1966 (Vengeance)
57 De dolle professor 1966 (The mad scientist)
58 Sluipende dood 1966 (Silent kill)
59 De smokkelkoning 1966 (The Knight of Malta)
60 Zoek de bom 1966 (Bomb afoot)
61 Voodoo 1966 Voo-doo)
62 Erfgenaam gezocht 1966 (Heir wanted)
63 Het mysterie van het Midden-Oosten 1966 (Middle east mystery)
64 De man zonder naam 1966 (Identity wanted)
65 Het verzekeringsraadsel 1967 (Insurance riddle)
66 Het andere gezicht 1967 (Out of the grave)
67 Haal Jeffries terug 1967 (Get Jeffries back)
68 Op ’t laatste nippertje 1967 (Shotgun errand)
69 Staatsgeheimen 1967 (The vital briefcase)
70 Renbaanzwendel 1967 (Pit-stop)
71 De gestolen Murillo 1968 (The stolen Murillo)
72 Diamanten 1968 (Ice on ice)
Eind 1967 schommelt de oplage van de serie tussen de 15.000 en 19.000 waarvan nog maar iets meer dan de helft wordt verkocht.
Uitgeverij Ten Hagen en Alfred Mazure besluiten de serie te stoppen.
Op dat moment is Mazure alweer bezig aan een nieuwe titel ‘I am going mad’. Dit zal in 1969 als ‘Glashard’, een reclame-uitgave, op de markt komen.
224 PAGINA’S 25 cent (Vegecon beauty-glass Reclame-uitgave J. van Geuns & Co N.V. A’dam)
1969
73 Glashard 1969 (I am going mad)
HERUITGAVEN:
Dit zijn weer de complete, niet ingekorte, verhalen.
Op elke pagina zijn 4 plaatjes afgedrukt.
Arbeiderspers brengt 3 delen uit met elk 4 verhalen (Verhaal 1 t/m 12), 1971.
Uitgeverij Panda: complete serie van totaal 19 hardcover bundels met alle verhalen van Dick Bos. Uitgegeven tussen 2005 en 2014.
Niet in de originele vorm, maar in een luxe album, met vier plaatje op één bladzijde. De verhalen werden zo compleet mogelijk uitgegeven. Er werd ook gebruik gemaakt van de originelen, die worden bewaard bij het Stripdocumentatiecentrum Nederland, in Amsterdam Dat betekende dat er nog nooit vertoonde afbeeldingen uit de serie zijn opgenomen in de reeks.
*) Alle hier geciteerde teksten komen uit het voorwoord door MAZ, van het boek Dick Bos 1-4, Arbeiderspers 1971 en uit ‘De wereld van Dick Bos’ door Rich Thomassen, 2003)
