Frank Vincent Zappa was een Amerikaans componist, die deel uitmaakte van of de leiding had over verschillende rockgroepen (zoals "The Mothers Of Invention"). Daarnaast was hij een gerespecteerd musicus. Zappa mengde op geheel eigen wijze rockmuziek met psychedelica, jazz, experimentele muziek en eigentijdse klassieke muziek gecombineerd met een grote dosis zelfspot, humor en performance-art.
Zappa begon begin jaren zestig met het maken van muziek. In de beginperiode werkte hij veel samen met Captain Beefheart. Zijn eerste professionele opnamen werden gemaakt voor soundtracks, namelijk de films "The World's Greatest Sinner" en "Run Home Slow". Hij maakte deze opnamen in Studio Z, in Rancho Cucamonga.
Medio jaren zestig werd Zappa lid van "The Soul Giants". Hij werd de gitarist van de band. Niet lang daarna werd hij de 'leider' en hernoemde hij de band "The Mothers". Ze werden opgemerkt door verschillende platenproducers en door Tom Wilson binnengehaald bij Verve Records. Ze moesten wel de naam van de band veranderen van "The Mothers", naar "The Mothers of Invention", omdat mother een afkorting van motherfucker was (in die tijd werden goede muzikanten in het milieu motherfuckers genoemd). In 1966 kwam het eerste album van de band, "Freak Out!", uit.
Opmerkelijk is dat Zappa nooit 'samenwerkte' met muzikanten op de manier die gebruikelijk was in de popmuziek. Hij nam muzikanten in dienst, betaalde hun loon en ontsloeg ze.
Zappa was naast rockmuzikant ook een eigentijds klassiek componist. Wat zijn vroege werk betreft kwam dit naar voren in "Lumpy Gravy" (1967). Daarna bewoog hij zich een aantal jaren meer op jazz- resp. rockterrein, maar "Orchestral Favorites" (1979) en zijn beide platen met het London Symphony Orchestra (Vol. 1 (1983) en Vol. 2 (1987)) waren weer duidelijk modern-klassieke werken. In 1984 verscheen "The Perfect Stranger", waarop Pierre Boulez met zijn Ensemble InterContemporain composities van Zappa uitvoerde.
Naast zijn interesse voor onder anderen Karlheinz Stockhausen, Igor Stravinsky en Anton Webern, is Zappa ook bekend om zijn idolatrie van Edgard Varèse, een modern componist. Zappa was een man van precisie, zeer kritisch op zichzelf. Hij voerde steeds vernieuwingen door. Hij was de tweede in de popgeschiedenis die een dubbel-lp uitbracht (de eerste was Bob Dylan met Blonde on blonde). Hij produceerde, behalve zijn twee eerste platen, alles zelf, en was een van de eerste muzikanten die op een 4-track opnam, die hij dan nog zelf in elkaar geknutseld had. Zijn muziek laat zich bestempelen als avant-garde. De muzikant was vaak politiek en maatschappijkritisch in zijn teksten, die gekenmerkt worden door hun ironie. Zappa ageerde tegen oorlog, het fundamentalistische geloof en kleinburgerlijkheid, maar ook de popcultuur (hippies, discomuziek enzovoort) bleef niet gespaard. Vooral de media moeten het ontgelden in zijn nummers. Televisie, zo meende hij, is een gevaarlijke propagandamachine. Dit is te horen in zijn nummer "I'm the slime" uit 1973. Zijn teksten waren ook omstreden vanwege de vele verwijzingen naar seks en seksuele aberraties, bijvoorbeeld in "Bobby Brown (goes down)" uit 1979.
In 1985 nam Zappa deel aan een hoorzitting die was georganiseerd door het PMRC (Parents' Music Resource Center), waaraan onder andere Tipper Gore, de vrouw van Al Gore, was verbonden. Deze instelling beweerde dat de Amerikaanse platenindustrie de jeugd van Amerika blootstelde aan "seks, geweld en de verheerlijking van drugs en alcohol". Zappa trad tijdens deze 'congressional hearing' op als voorvechter van de muzikale vrijheid en bestreed met verve de mening van het PMRC. Muzikaal nam Zappa wraak met het album "FZ meets the Mothers of Prevention" uit 1985.
Naarmate hij ouder werd legde hij zich steeds meer op het componeren toe. Tot een van zijn klassiek-moderne hoogtepunten kan "The Yellow Shark" (1993) gerekend worden, de laatste cd die hij bij zijn leven maakte, waarop het Duitse Ensemble Modern werk van hem speelt, door hemzelf gedirigeerd. Een jaar later werd "Civilization, Phaze III" uitgebracht, waarmee hij tot zijn dood in 1993 bezig was.
Zappa kan tot de belangrijkste componisten gerekend worden van de 2e helft van de 20e eeuw. Over zijn vocale kwaliteiten was Zappa minder tevreden. Zo stelde hij in een interview, dat wanneer hij auditie zou moeten doen voor zijn eigen band, hij niet zou worden aangenomen.
Zappa was sinds 1967 getrouwd met Adelaide Gail Sloatman geboren op 1 januari 1945, die de zaken van Zappa beheerde. Samen hadden ze vier kinderen: Moon Zappa (Moon Unit Zappa, 1967); Dweezil Zappa (Ian Donald Calvin Euclid Zappa, 1969), genoemd naar de bijnaam van de kleine teen van Gail. Dweezil houdt zich onder andere bezig met het beheren en uitgeven van de honderden uren onuitgegeven muziek die nog in Zappa's kelder (The Vault) bewaard liggen; Ahmet Zappa (Ahmet Emuukha Rodan Zappa, 1974) & Diva Zappa (Diva Thin Muffin Pigeen Zappa, 1979).
Zappa overleed enkele weken voor zijn 53ste verjaardag aan de gevolgen van prostaatkanker. Zijn as is begraven aan Westwood Village Memorial Park Cemetery in Los Angeles zonder gedenksteen.
