*** Onvolledig : deze pagina wordt nog verder aangepast ***
Dit zijn postzegels die, vooraleer ze in omloop te brengen, worden afgestempeld om tijd te winnen tijdens de verzending van grotere pakketten post. Het zegelbeeld kan het ontwerp zijn van een standaard frankeerzegel, waar naderhand de specifieke afstempeling wordt aangebracht, of een zegelbeeld dat alleen voor het gebruikstype 'voorafgestempeld' is gebruikt.
Deze zegels werden in principe enkel verkocht aan verzenders met grote partijen post. De posterijen kunnen dan de post efficiënter afhandelen omdat het afstempelen kan worden overgeslagen.
Postzegels met voorafstempeling worden of werden veel gebruikt in België, Frankrijk, Luxemburg, de Verenigde Staten en Canada.
De bepaling van de ‘conditie’ is als volgt:
- Postfris: de zegel is voorzien van de originele gom, zonder plakker of enig teken van plakker restant
- Ongebruikt: de zegel is voorzien van de originele gom, met plakker of teken van plakker restant
- Gestempeld: de zegel heeft geen gom meer, of gedeeltelijk gom, of weer opgedroogde gom
Extra landeninfo (alfabetisch)
Algerije
België
Om het werk van de post te vergemakkelijken, werden vanaf 1894 een aantal postzegels voorafgestempeld. Hiervoor gebruikte men een rolstempel met de plaatsnaam en het jaar. Deze zegels worden handrolvoorafstempelingen genoemd. De stempel kon men op vier verschillende manieren aanbrengen:
A. verticaal staande tekst, leesbaar van onder naar boven
B. verticaal staande tekst, leesbaar van boven naar onder
C. horizontaal staande tekst, normaal leesbaar
D. horizontaal staande tekst, normaal kopstaand
Vanaf 1906 is men daarnaast begonnen met het typografisch aanbrengen van een stempel op volledige zegelvellen in het Zegelwerkhuis te Mechelen. Deze typografische voorafstempelingen werden eerst aangemaakt voor Brussel, later voor een aantal andere grote steden (Antwerpen, Charleroi, Gent, Leuven, Luik & Verviers).
Vanaf 1930 is men ook voorafstempelingen gaan aanmaken voor gans België en vanaf 1938 uitsluitend voor gans België.
Omwille van de verwoestingen aangericht in de Zegeldrukkerij te Mechelen tijdens de Eerste Wereldoorlog, kon men tussen 1915 en 1921 geen typografische voorafstempelingen aanmaken.
Officieel werden in 1930 de handrolvoorafstempelingen afgeschaft. Tot 1938 zijn er echter nog wel enkele plaatsen die verder handrolvoorafstempelingen aanmaakten.
Het gebruik van typografische voorafstempelingen heeft men eind 1986 stopgezet.
Opzoekingen: u kan in de catalogus, in een shop of in uw verzameling de Belgische handrolvoorafstempelingen eenvoudig opzoeken met HV gevolgd door de locatie: 'HV Charler' geeft u een mooi overzicht van alle Handrolvoorafstempelingen in de Lastdodo catalogus met 'CHARLEROI' of 'CHARLEROY' in de stempel (omdat dit stukje tekst is opgenomen in de uitgifte).
Opgelet: dit werkt niet voor Malines / Mechelen vanwege de zegeldrukkerij die zich in Mechelen bevindt.
Daarom hierbij de verschillende uitgiftes voor die locatie:
[MALINES (STATION) 05]; [MALINES (STATION) 06]; [MALINES (STATION) 07]; [MALINES (STATION) 08]; [MALINES (STATION) 09]; [MALINES (STATION) 10]; [MECHELEN 10]; [MECHELEN 1911 MALINES]; [MECHELEN 1912 MALINES]; [MECHELEN 1913 MALINES]; [MECHELEN 1914 MALINES]; [MECHELEN (LIMB.) 1919]; [MECHELEN (LIMB.) 1920]; [MECHELEN 1923 MALINES]; [MECHELEN 1924 MALINES]; [MECHELEN 1925 MALINES]; [MECHELEN 1926 MALINES]; [MECHELEN 1927 MALINES]; [MECHELEN 1928 MALINES]; [MECHELEN 1929 MALINES]; [MECHELEN 1930 MALINES]
Canada
Rond of na 1870 is men in Canada gestart met het voorafstempelen van postzegels: in eerste instantie waren dat een lokale initiatieven geïnspireerd door hetgeen men in USA deed. Pas laat in de jaren 1880 heeft men officieel toelating gegeven om dit concept landelijk toe te passen.
In die beginperiode drukte men meestal een horizontaal of verticaal lijnpatroon af (‘Bars’ genoemd).
Rond 1903 is men overgeschakeld naar het afdrukken van plaatsnaam en provincie zodat het duidelijk was van waaruit de post werd verzonden. In sommige gevallen bevatte de stempel de indicatie ‘for third class matter only’ (ipv de provincie).
Na 1930 is men de plaatsnaam gaan vervangen door de nummers van de lokale postkantoren.
Uiteindelijk is men terug overgeschakeld naar het voorafstempelen met een patroon van evenwijdige lijnen. De laatste uitgifte van voorafstempelingen, ongeveer één eeuw na de start, dateert van 1977 (bloemenreeks).
Er zijn voor Canada dus drie grote groepen van voorafstempelingen (met overlappende periode van gebruik):
- Bars (zonder tekst)
- Bars met plaatsnaam & provincie of ‘for third class matter only’
- Kantoornummer tussen bars
Engeland
Frankrijk
Hongarije
Japan
Luxemburg
Monaco
Montenegro
Nederland
Oostenrijk
Tunesië
Turkije
Verenigde naties (New York)
Verenigde staten van Amerika (USA)
Waarschijnlijk is men in de USA reeds voor 1870 als eerste land begonnen met het voorafstempelen van postzegels om tijd te besparen tijdens de verzending van grotere pakketten post. In eerste instantie waren dat lokale initiatieven zonder bindende voorschriften: de postmeesters gebruikten soms zelf gewoon een handtekening of paraaf op de zegel.
Na een aantal jaren kwamen er richtlijnen die aangaven dat men zegels moest voorafstempelen met ‘lines’ (over de volledige zegel) of ‘bars’ (kortere lijnen dan het zegelbeeld). De postmasters waren echter vrij om te kiezen: als resultaat gebeurde het ook dat men afweek van de richtlijn en bijvoorbeeld gewoon een letter (al dan niet in een cirkel) of een stervorm afdrukte.
Voor al deze vroege voorafstempelingen is het, zonder bijkomend poststuk, heel moeilijk te achterhalen van waar de voorafstempeling afkomstig is en/of het wel echt een voorafstempeling is!
Het is pas in 1911 dat men de algemene toelating gaf tot het aanmaken en gebruik van voorafstempelingen met afdruk van de plaatsnaam en staat. Deze opdrukken maakte men eerst enkel in de lokale postkantoren, deze zegels noemt men meestal “locals” of “towns”.
Vanaf 1916, wanneer men meer en meer grotere aantallen nodig had, is men voorafstempelingen gaan aanmaken in het centrale bureau (Bureau of Engraving and Printing, Washington), deze zegels noemt men “bureaus”.
Tenslotte is men vanaf 1924 voorafstempelingen gaan aanmaken voor algemeen gebruik (dus zonder aanduiding van de plaatsnaam) en voor speciale doeleinden (bv: verenigingen).
In 2007 heeft men de toelating ingetrokken om nog lokale voorafstempelingen aan te maken.
Opmerking: wegens het grote aantal van USA voorafstempelingen met plaatsnaam (er zijn er vele honderdduizenden gekend) zijn deze overgeheveld naar een apart land/gebied: Verenigde Staten van Amerika - Voorafstempelingen [met plaatsnaam]
